“Alleen een hand ophouden accepteren wij niet”

Wat weet jij eigenlijk van de voedselbank? Het klinkt als een vraag uit het televisieprogramma De Slimste Mens, maar ook in Bergen op Zoom komen veel mensen niet in aanraking met deze plek. Enerzijds is dat een goed teken, anderzijds weten veel mensen dus niet hoe het eraan toegaat. Daarom keken wij binnen bij Voedselbank Stichting Goed Ontmoet aan de Abraham de Haanstraat in Bergen op Zoom. 

Niemand in Bergen op Zoom zit erop te wachten om de dagelijkse kost bij de voedselbank af te halen. Helaas is het alleen al bij het uitgiftepunt in onze stad voor 125 huishoudens van in totaal driehonderd personen een harde realiteit. In heel West-Brabant gaat het zelfs om vierhonderd gezinnen, zo’n duizend personen. Iedere vrijdag gaat het uitgiftepunt van Stichting Goed Ontmoet open, zodat mensen die het financieel lastig hebben de belangrijkste voedingsstoffen gewoon binnenkrijgen. Een team van zo’n 150 vrijwilligers is daar verantwoordelijk voor. Bestuurslid Intake Jack van Miert neemt ons mee in de wereld van weldoeners en schrijnende situaties. Over de beeldvorming van de voedselbank is hij duidelijk: eten ontvangen van Stichting Goed Ontmoet, dat gebeurt niet zomaar.

Voedselbank in Bergen op Zoom schiet te hulp

Vind je de boodschappen in de supermarkt aan de dure kant en denk je een mogelijkheid te hebben gevonden om bij de voedselbank je hand op te houden? Vergeet het maar. Wanneer mensen hulp nodig hebben van Stichting Goed Ontmoet wordt eerst hun hele financiële situatie tegen het licht gehouden. “Wat mensen krijgen, hangt allereerst af van de gezinssamenstelling”, vertelt de vrijwilliger. “Een gemiddeld huishouden bestaat uit 2,3 personen. Wanneer mensen bij ons aankloppen, controleren wij tijdens een intakegesprek alle zaken. Bankafschriften, schuldenoverzicht of leefgeld: we willen het allemaal inzien.”

Tijdelijke maatregel met een groot gebaar

De voedselbank geeft geen langdurige hulp. Daarnaast gelden er strenge regels om bij de weldoeners te blijven komen. “We zeggen altijd: geen pakket zonder traject”, gaat Jack verder. “Mensen moeten werken aan hun situatie, we willen niet dat mensen hun hand blijven ophouden. Dat accepteren wij niet. Gemiddeld komen mensen hier een jaar, dan is hun situatie dusdanig verbeterd dat ze ons niet meer nodig.”

Vroeger vonden de mensen in Nederland de voedselbank vaak overbodig.

Jack van Miert, Stichting Goed Ontmoet

“Mensen mogen maximaal drie jaar lang bij ons komen. Die periode is zo vastgesteld, omdat de schuldsanering meestal zolang duurt. Dan beginnen ze weer met een schone lei, dat is het idee. Heel veel mensen dachten vroeger dat de voedselbank overbodig was, al verandert dat beeld wel langzaam. ‘Er is toch genoeg eten in Nederland?’, is dan een antwoord dat je vaak hoort. Dat is ook zo, maar als iemand met alleen een AOW-inkomen te maken krijgt met bijvoorbeeld schulden, dan kan dat je zomaar nekken.”

Geen cent voor betaald

In Bergen op Zoom staat het centrale magazijn van Stichting Goed Ontmoet. In totaal heeft de stichting zes afgiftepunten, waarvan er een in onze gemeente staat. Voor het eten dat bij de voedselbank binnenkomt is geen cent betaald. “Of de pakketten nu naar Roosendaal, Woensdrecht of Steenbergen gaan, wij geven geen geld uit aan het kopen van eten of drinken”, vertelt de vrijwilliger. “Wanneer boeren of supermarkten eten over hebben, gaat het vaak naar ons. Brood en vlees worden bijvoorbeeld ingevroren, zodat het lang houdbaar is. Maar uiteindelijk krijgen wij van alles. Tomaten, zakken chips of potten augurken, noem het maar op. Wat voor eten we ook krijgen, alles moet wel gewoon voldoen aan de strenge voedseleisen. Daar worden we ook op gecontroleerd.”

Vegetarisch voedselpakket

Waar de een geen boontjes lust, trekt de ander zijn neus op bij pasta. Hoe ga je om met de voorkeur van mensen? “In beperkte mate is er te kiezen, al is het hier natuurlijk geen supermarkt”, legt uiterst kalme Jack uit. “Als mensen vegetarisch zijn, geven we ze natuurlijk geen vlees mee. Dan mogen ze bijvoorbeeld kiezen uit een andere soort groenten. Hetzelfde geldt voor mensen die halal eten. Al die voorkeuren staan in ons systeem geregistreerd.”

Geld is hard nodig

Als de voedselbank in Bergen op Zoom het eten gratis krijgt, waarom hebben ze dan zoveel geld nodig? “Met twee vrachtwagens, huur van de panden, energielasten of voor de koel- of vriescellen lopen de kosten al aardig op”, somt de man achter de stichting op. “Vroeger werden mensen opgevangen door de kerk. De bezoekersaantallen lopen daar terug, dus zij hebben hun geld zelf ook nodig. De zes locaties van ons hebben samen jaarlijks een kleine 120.000 euro nodig. Hoewel het voor ons steeds moeilijker wordt, lukt het nog steeds aardig.”

Financiële steun gemeente kent groot verschil

Als je bij de voedselbank in Bergen op Zoom, Roosendaal of Tholen aanklopt, dan krijg je een voedselpakket. “De totale waarde van de 20.000 pakketten die we per jaar uitgeven ligt boven de één miljoen euro”, gaat hij verder. “Ook de gemeenten ondersteunen de voedselbank financieel. Toch verschillen de bijdragen per gemeente flink. Laten we eerlijk zijn, een gemeente zou eigenlijk naar ratio van het aantal geholpen mensen moeten betalen”, vertelt hij.

De bedragen die wij per gemeente krijgen verschillen enorm.

Jack van Miert, Stichting Goed Ontmoet

“In Bergen op Zoom zouden we eigenlijk van de gemeente een kleine 10.000 euro meer moeten krijgen dan nu het geval is om uit de kosten te komen. Steenbergen is kostendekkend maar Halderberge en Woensdrecht zitten ruim 70% onder het niveau. Als we kijken naar alle gemeentes waar we zitten, dan hebben we momenteel een tekort van ongeveer 45.000 euro.”